Eén van mijn reisvrienden zag het wegenbord richting Motril staan toen we van Granada terug naar Málaga reden. Hij opperde: ‘Hey, staat daar niet de villa waar koning Boudewijn is gestorven?’ Ik herinner me nog de beelden van een witte villa met een grote, houten poort waar Jean-Luc Dehaene binnenreed’. ‘Juist, reageerde ik, maar die villa is ondertussen een hotel geworden.’
Het hart en een land dat stilstond
Niet dat mijn vriend héél koningsgezind is. Terwijl de kilometers op de teller verder wegtikken, mijmert hij terug naar het midden van de zomer in 1993. Héél België is in shock. Op de radio wordt aangekondigd dat de koning op 62-jarige leeftijd een hartstilstand heeft gekregen. Dit gebeurde in zijn vakantieverblijf in het zuiden van Spanje. Mijn vriend was toen 12. De beelden van de repatriëring van de koning vanop het vliegveld in Granada staan in zijn geheugen gegrifd.
‘Het klinkt misschien een beetje morbide, maar zouden we dat hotel niet kunnen bezoeken,’ vraagt hij terwijl we op 30 kilometer van Motril zijn. ‘Weet je wat,’ zegt mijn nuchtere zelve, ‘we kijken eens op internet hoe dat precies zit’.
De koninklijke villa die bijna een hotel werd
Onder het ijzeren gebinte van het schaduwdakje op een parking pakt Google meteen uit met twee verrassingen:
- De villa is helemaal géén hotel geworden. Daar waren wel plannen voor maar die zijn in de kast beland.
- Nog grotere verrassing. De villa is sinds 31 juli 2023 een museum geworden ter ere van de koning en kan je gewoon bezichtigen.
Met de Brabanconne door suikerrietplantages
We tikken het adres in op Google Maps en moeten slechts 15 minuten afwijken van onze route. Perfect op tijd om de rondleiding van 11 uur nog te kunnen volgen. Op Spotify zetten we voor de grap de Brabanconne op zodat onze intocht in Motril een plechtig karakter krijgt. Langs vroegere suikerrietplantages verschijnen reclamepanelen voor nieuwe appartementscomplexen. Er staan er nochtans al genoeg. We passeren pizzeria’s en ijssalons. Deze plek heeft weinig residentieels en we zijn op amper 300 meter van Villa Astrida. Later zal onze gids vertellen dat er na de dood van Boudewijn veel is bijgebouwd rond de villa. Eerder werd dat niet toegelaten door de gemeente.
Een excellente zomer in Motril
Het privéstrand dat het koninklijke paar bezat is ondertussen ingenomen door de zonnekloppende toeristen die je overal in Spanje ziet. Maar we kunnen onze huurauto wel gewoon voor de grote houten poort parkeren. Die is nog niks veranderd t.o.v. 1993. Op het gras staat een gedenkplaat met het handschrift van Balduino, zoals de Spanjaarden hem noemen: “Notre été à Motril a été excellent.”
Bestofte veiligheidscamera’s
Het hele complex is afgesloten met een grote muur waar bovenop ook nog eens ondoorzichtbare doeken zijn gespannen. Hier en daar hangt nog een bestofte beveiligingscamera waarvan de kabels zijn losgetrokken. We zijn nog wat te vroeg voor de rondleiding en doen een wandelingetje rond het domein. Dat is met zijn 2 hectare groter dan we dachten. Het imago van de sobere Boudewijn krijgt een bescheiden deukje.
Het dienstmeisje van Fabiola
Wat later maken we kennis met onze gids: Yolanda. Zij blijkt nog dienstmeisje bij Fabiola te zijn geweest en spreekt perfect Frans en een paar woordjes Nederlands. Ze kan vertellen alsof ze er zelf bij is geweest. Ze leidt ons rond in een klein museumpje dat veelal in het teken staat van de vrijetijdsbesteding van de vorsten. Het museumpje staat ook stil bij die tragische dag in 1993.
Een aangepaste fiets van Eddy Merckx
De blikvangers zijn het grote houten bureau waar Boudewijn zijn aktes tekende. Er is een Eddy Merckx-fiets met mountainbikebanden om beter te kunnen rijden op de grindpaadjes rond de villa. Daarnaast zijn er een hometrainer en een golfkarretje. Er hangen ook enkele galapakken. Maar bovenal is er de witte tuinstoel waarin Boudewijn stierf. Een doodgewone, simpele, witte, plastic tuinstoel. Een exemplaar van de soort waarin we allemaal wel al eens gezeten hebben, en waarvoor de meeste mensen een kussentje voorzien – want echt comfortabel zit zo’n plastic exemplaar toch niet. Maar voor onze koning volstond zo’n stoel. “Boudewijn was een supereenvoudig man”, legt Yolanda uit. “Ondanks de weelde die hem als koning toekwam, probeerde hij sober te leven. Hij wilde alles met iedereen delen en gaf niet om luxe. De stoel geeft zijn persoonlijkheid perfect weer.”
De doodsklok
Ze neemt ons mee naar buiten, naar de imposante tuin waar alle palmbomen symmetrisch werden aangeplant met als centraal richtpunt het terras met zwembad.
“Toen het op die 31 juli 1993 tijd was voor het avondeten, werd zoals altijd de grote bel op het terras geluid”, zegt Yolanda. “Dat was de enige manier om in het grote complex aan iedereen te laten weten dat ze aan tafel konden. Nadat Boudewijn niet opdaagde, was Fabiola gealarmeerd. Boudewijn was immers een stipte mens. Ze ging toen zelf kijken op het dakterras om te zien wat er aan de hand was.” Volgens de vaststelling van de dokter bleek Boudewijn al twee uur dood toen Fabiola hem in zijn tuinstoel aantrof.
Allures van het Alhambra
De klok bevindt zich vlak naast het zwembad dat de vrij eenvoudige villa plots de allure geeft van een luxehotel. Hier en daar zijn subtiele verwijzingen naar het Alhambra ingebouwd maar aan het zwembad heeft de ontwerper zich helemaal laten gaan met de mooiste mozaïeksteentjes in en rond het water.
Afstand nemen in Andalusië
De eet- en woonkamers op het gelijkvloers zijn dan weer een stuk eenvoudiger. Eén van de vertrekken is zelfs omgebouwd tot een klein kapelletje. De slaapkamers en het grote dakterras blijven voor de bezoekers privé. Toch hebben we ons zelden meer verbonden gevoeld met een stukje van onze vaderlandse geschiedenis dan hier. Ik had eerder al het privilege om op het koninklijk paleis ontvangen te worden. Maar hier, op enkele meters van het strand en de zee, kom je veel dichter bij het gewone dagelijkse leven van de koning. Het was met deze koning dat ik opgroeide. Ik kan me perfect voorstellen hoe hij in Andalusië afstand kon nemen van zijn officiële functie in België. Dat moet gelukzalig hebben aangevoeld. Jammer dat Balduino daar niet lang(er) van heeft kunnen genieten.
Bezoek Villa Astrida in Motril
Voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van België of gewoon op zoek is naar een rustige plek om te reflecteren, is Villa Astrida een absolute aanrader. Het is een plek waar je niet alleen meer te weten komt over het leven van koning Boudewijn, je krijgt er ook de kans om even stil te staan bij de dingen die echt belangrijk zijn in het leven.
Praktische info vind je op de website van het Memorial Balduino. Neem vooraf contact op om je te vergewissen van de openingsuren en vraag zeker wanneer er rondleidingen zijn: (+34)95 876 66 38